1 1
آورده اند که: در روزگاران بیژامه و پخت نان در تابه، فقیر و غنی خود با آفتابه می شستند.
آفتابه قبل از ارتقا سطج کیفی مسی بود و بسیار سنگین ، طوری که بعد از آبگیری سرقنات یا حوض حیاط، بخاطر سنگینی ، نصف آبش تا مستراح سهوی یا عمدی ریخته و آنچه می ماند مشتی آب بود که آن نیز تا به مقصد ریخته می شد.
و همین سنگینی وزن سبب شد ،اندیشمندان آن روزگار کپی پلاستیکی آن را تولید و در رنگ های متنوع وارد بازار کنند، طوری که استفاده کنندگان رنگ آن را بر اساس کاشی و اینکه طرفدار کدام تیم فوتبال پایتخت باشی ، انتخاب می کردند.
روزها می گذشت و کاربرد آفتابه در گذر زمان نیز ، بعضی مردم چراغ پریوموس یا علاالدین خود را با آن نفت می کردند و بعضی دوغ در آن ریخته و مصرف می کردند و بعضی آن را بر سپر پیکان بسته و در سفر کاربردش را بسیار تغییر می دادند.
آفتابه های پلاستیکی رنگارنگ ، سال های سال ،در شکل و اندازه های گوناگون تهیه و روانه بازار مصرف می شد و خانواده ها معمولاً در خانه تکانی عید آفتابه دور می انداختند و آفتابه پس از دور انداختن دوباره در کارخانه پلاستیک سازی اب می شد و دوباره به منازل با شکل و نوعی دیگر وارد می گشت.
آفتابه در طول زمان علاوه بر کاربرد اصلی اش ، نقش فلاشتنگ های امروزی را بخوبی ایفا کرد و در زمانی که مستراح یا توالت امروزی لوله کشی شد، این نقش پررنگ تر شد.
این ابزار شستو با این همه کاربرد ، بخصوص در ممالک اسلامی که کاربرد دستمال کاغذی منع شده است ، مورد بی مهری استفاده کنندگان قرار گرفت و به جای آن یک تکه شیلنگ شماره 2 نقش آفرین شد.
در گذر زمان شیلنگ شماره 2 نیز ارتقا کیفی یافت و تبدیل به شلنگ های شیک و آلومینیومی امروزی شد .
آفتابه در ادامه به خیلی بی مهری های دیگر دچار شد ، بیشتر آفتابه های مسی در بازار مسگران با کماجدون یا دیگر ظروف مسی تعویض و مسگران به حدی آفتابه های مسی را در تنوره های داغ مسگری خود اب و تبدیل به دیگر ظروف کردند که به یکباره آفتابه نایاب شد.
با توجه به خدمات شایان آفتابه به بشریت بخصوص ایرانی ها که استفاده از توالت فرنگی برایشان عیب بود ، این روزها آفتابه یه عنوان یک کالای عتیقه و زیر خاکی از مستراح ارتقا جایگاه پیدا کرده است ، طوری که بعضی ها آن را بر طاقچه اناق پذیرایی خود نهاده اند و بعضی دیگر به عنوان پارچ از آن استفاده می کنند.
در مجموع باید گفت : تاریخچه آفتابه مانند آفتاب روشن بوده ، طوری که آفتابه در بازار مسگران بصورت دیگر ظروف در آمده و ما امروز با افتخار در آنها غذا می خوریم و دیگر آفتابه هایی که مانده اند به عنوان یک کالای عتیقه و با ارزش و البته گران فیمت در تزیین خانه نقش دارند.
خدایش راحت شدم که با نوشتن این مطلب ادای دینی کردم به آفتابه. حمید هرندی
برچسب:
نویسنده: فاطمه موسویپور